Kruidenboek uit 1581 mag even uit het donker
Last van een hardnekkige hoest? Eet look, rauw of gekookt. Een blauwe plek? Verbrand de look en meng hem met honing. Luizen in je haar? Met een afkooksel van oregano dood je luizen en neten. Dat raadt dokter Mathias de Lobel je aan, in een boek van 445 jaar oud. Lees het tot 3 januari zelf na in het Abdijmuseum.
Dokter met een rugzak
De Lobel, of Lobelius zoals hij in het Latijn heette, trok als arts door heel Europa. Onderweg leerde hij veel over planten en gewassen. Dat legde hij naast alles wat er al over geschreven was. In 1581 drukte Plantijn in Antwerpen het resultaat: een lijvig kruidenboek 'Kruydtboeck oft beschrÿvinghe van allerleye ghewassen, kruyderen, heesteren ende gheboomten'.
Een exemplaarligt in de nieuwe expo. Het is een anonieme, waardevolle schenking, gemotiveerd door de positieve museumwerking. Bij verwerving van stukken controleert het museum altijd of ze passen bij de collectie of betekenisvol zijn voor de Duinheren.
Per plant geeft Mathias eerst de naam in verschillende talen. Bij look zijn dat er naast het Nederlands nog 7 (van Grieks tot Engels). Daarna beschrijft hij hoe de plant eruitziet, meestal met een houtsnede erbij en waarvoor je hem gebruikt.
Kabeljauw met een knoflooksausje
In de tentoonstelling 'De Duinenabdij en de zee' gaat de aandacht ook naar wat er bij de monniken op het bord kwam. En dat was vaak vis. Je ziet visresten en schelpen van de abdijsite en dankzij bruiklenen van MuseOs Koksijde ook het skelet van een goudbrasem en de kop van een kabeljauw.
Het boek ligt niet zomaar open. In de 16e eeuw werd het eerste Nederlandstalige kookboek gepubliceerd en daarin zocht het museum visrecepten op. Bij kabeljauw hoorde een knoflooksaus. Daarom zie je de bladzijde over look, met tekeningen van de bekende teentjes.
Kijk snel, voor het licht uitgaat
Licht beschadigt oude boeken. Na de tentoonstelling verdwijnt dit pronkstuk dus weer uit het zicht. Of de raad van Mathias de Lobel vandaag nog werkt? Dat laten we aan je huisarts over. Maar je vindt zeker inspiratie voor je volgende (vis)gerecht.
Praktisch
- Abdijmuseum Ten Duinen
- Wanneer: nog tot en met 3 januari 2027
- Prijs: inbegrepen in je museumticket
Klein teentje, groot effect
Look bevat zwavelverbindingen zoals allicine, die ontstekingsremmend werken en het immuunsysteem ondersteunen. Regelmatig look eten, kan je cholesterol en bloeddruk verlagen. Zo helpt het om je hart gezond te houden en je weerstand te verhogen.
Look tegen hoest, blauwe plekken en luizen? Een kruidenboek uit 1581 legt het uit. Bekijk het tot 3 januari in het Abdijmuseum Ten Duinen.
