"Je school is geen eiland, maar een deel van een gemeenschap"

Hij zag 1.800 leerlingen passeren. Meerdere generaties dus. 3 schoolafdelingen werden onder zijn leiding één nieuwe, moderne school.

Hij vertelt over de vrijdagavondtelefoon die alles kantelde, de herstructureringen door dalende leerlingenaantallen en de nieuwbouw als 'school van morgen'. Altijd met hetzelfde kompas: kwaliteit, ouders betrekken en een team dat samen vaart.

Tij-dingen: Waar en wanneer begon je in het onderwijs?

Jan Andries: "Ik ben gestart als leerkracht op 1 september 1983. In het 3e leerjaar. Dat was in de Helvetiastraat - toen nog een aparte afdeling. Ik kwam in dienst om een graadklas te ontdubbelen. Voor de leerlingen was het de allereerste keer dat ze een mannelijke leerkracht kregen. Zowel in de kleuterklassen, als in het 1e als het 2e waren het allemaal vrouwelijke leerkrachten. Dat heb ik 16 jaar gedaan. Af en toe afgewisseld met wat lessen in het 5e. De laatste 5 jaar van mijn loopbaan als leerkracht was ik verantwoordelijke voor de afdeling in de Helvetiastraat. Want toen hadden we nog 3 afdelingen."

T-d: Wie gaf je het beslissende duwtje?

Jan: "De scouts. Ik was leider bij de kapoenen. We waren oorspronkelijk met 3 leiders, er vielen er 2 af waardoor ik er alleen voor stond. Dat gaf me het zelfvertrouwen en de goesting om in het onderwijs te stappen. Ik vond het leuk om jongeren iets bij te brengen, net als het contact met de ouders. Iets dat mijn hele loopbaan bleef terugkeren. Later ben ik ook in de groepsleiding gestapt. Verantwoordelijkheid krijgen en durven nemen."

T-d: Wanneer startte je als directeur?

Jan: "In september 1999. De dag dat ze me belden om te vragen of ik directeur wou worden, zal ik nooit vergeten: dat was 13 augustus 1999 - een vrijdagavond om 21 uur. Ik kreeg een telefoon van het schoolbestuur met de melding dat Lucien Leroy - toenmalig directeur - stopte en of ik die leegte wilde opvangen. Uiteindelijk heb ik dat 26 jaar gedaan. Mijn benoeming werd officieel op 1 januari 2000. Op 31 augustus 2025 ben ik met pensioen gegaan. Eigenlijk mocht ik al een jaar eerder met pensioen, maar ik wilde eerst nog de nieuwbouw wat opvolgen. Zorgen dat de kinderziektes eruit waren."

T-d: Welke 3 momenten hebben jouw loopbaan als directeur echt gekleurd?

Jan: "De herstructureringen hebben mijn hele loopbaan gekleurd. Gevoed door het dalend aantal geboortes in onze gemeente - en bij uitbreiding aan de hele kust. In 1983 hadden we nog 500 leerlingen, de klassen waren zo groot dat we moesten ontdubbelen. In 20 jaar tijd halveerde dat aantal. En dat tekent toch je werking, want je wil dezelfde kwaliteit aanbieden. Ik ben gestart met 3 afdelingen, maar de Strandlaan telde op een gegeven moment 26 leerlingen. Dan moet je vernieuwen. Op 1 september 2001 zijn we met een nieuw project gestart - van 3 naar 2 scholen, ik was toen 2 jaar directeur. Een intense periode. Alle ouders thuis gaan bezoeken en nog heel wat vergaderingen achteraf. We zijn erin geslaagd om alle leerlingen - op 1 gezin na - mee te krijgen naar de andere afdelingen. Het nieuwe logo met De Ark en de nieuwe visie werden toen vastgelegd."

"Wat me ook altijd bij blijft, zijn de momenten waarop je afscheid neemt van het 6e leerjaar. Dat deed altijd een beetje pijn, maar maakte mij ook altijd trots. Je hebt die kinderen al die jaren zien groeien en dan hoop je dat ze klaar zijn voor de rest van hun schoolcarrière. Wat ik altijd bijzonder vond, was dat oud-leerlingen hun eigen kinderen kwamen inschrijven. Dan besef je dat ze het goed hebben gehad op jouw school."

"En een 3e moment? Het besef dat je er niet alleen voor staat, dat je school geen eiland is, maar deel uitmaakt van een gemeenschap. Als school vertegenwoordig je de maatschappij. Toen we nog 3 afdelingen hadden, zag je dat nog meer dan nu. De 3 parochies - Sint-Idesbald, Koksijde-Bad en Koksijde-Dorp - werden weerspiegeld in de leerlingen en hun ouders."

T-d: Op welke vernieuwing of beslissing ben je het meest trots (pedagogisch of organisatorisch)?

Jan: "Het voortdurend inspelen op de veranderingen die gevolgen hebben op de school en de schoolorganiatie. Dat zijn geen gemakkelijke beslissingen die een impact hebben op heel je werking. Bekijk het zo: wij hadden vroeger 3 'eerste leerjaars' maar wel op verschillende scholen. Als 1 zo'n leerjaar wegvalt, heeft dat een grotere impact dan binnen een zelfde school. Want dan heeft die school geen 1e leerjaar meer. Alle beslissingen namen we met dit in ons achterhoofd: we moeten er blijven staan als school, we moeten onze kwaliteit behouden. Uiteindelijk zijn alle herstructureringen samengekomen in ons grootste project: een nieuwe school. Zowel de Helvetiastraat als de Bliecklaan waren oude gebouwen en het verkopen van het gebouw aan de Bliecklaan gaf ons de kans om een nieuw gebouw te zetten. Daar hebben we ons met een heel team achter gezet - schoolbestuur, directie, leerkrachten en ouders. Dat gebouw is een realisatie van veel mensen. Ik ben heel blij dat het schoolbestuur ons het groen licht gaf om dat project te realiseren. Het kostte veel tijd en er was veel geld mee gemoeid. Toen we de subsidies kregen, waren we het 2e grootste project in Vlaanderen. Het is de 'school van morgen' geworden waar nog veel jaren goed onderwijs zal worden gegeven. Tijdens de opening zei Ben Weyts dit: Amai, dit is een parel aan de kust."

T-d: Was er een jaar dat alles samenkwam: een “dit is waarom ik dit doe”-moment?

Jan: "Geen moment op zich. Het is eerder een loopbaan, een schip dat blijft varen. Ik heb er nooit aan gedacht om te stoppen als directeur. Bij de start van elk schooljaar op 1 september bleef - en blijft - de opdracht dezelfde: goed onderwijs geven. Samen met je team op cruise vertrekken, samen met je leerlingen ook en daar de ouders zoveel mogelijk bij betrekken. Want hun participatie blijft belangrijk, dat verlaagt de drempel als school. Daarom ben ik zo lang directeur gebleven. Het is een mooie job. Multifunctioneel ook: je moet je paardenbril afzetten en je blik zo breed mogelijk houden."

T-d: Wat was jouw grootste uitdaging als schooldirecteur?

Jan: "De daling van het aantal geboortes. Op het einde van het schooljaar werd je telkens met deze vraag geconfronteerd: hoe gaan we verder met minder leerlingen? Als een klas wegvalt, moet je overgaan tot een graadklas, maar dat vinden ouders niet zo leuk. Wij zaten nog met de extra moeilijkheid van die 3 afdelingen. Minder leerlingen betekent ook dat je leerkrachten verliest. Goede mensen die je moet lossen. Als directeur wil je het beste samen met - en voor - je team. Dan mag je niet als een baas in je ivoren toren blijven zitten, dan lukt het niet. Je team samen houden, ook in de moeilijke momenten, is heel belangrijk. Het klinkt misschien raar, maar ik heb altijd gedroomd dat ouders voor mijn schoolpoort zouden moeten kamperen voor een plekje. Een lege vijver is voor geen enkele school goed. Dat geldt de laatste jaren ook voor het aantal leerkrachten. De visvijver voor leerkrachten wordt ook alsmaar kleiner. Ik herinner me nog een jaar dat 3 leerkrachten met pensioen gingen waaronder een zorgleerkracht. Dan dacht ik direct: hoe ga ik die vervangen? Het is wel gelukt. Ik had trouwens liever geen leerkracht, dan een leerkracht die niet in het team paste."

T-d: Welke waarden wilde je absoluut doorgeven aan leerlingen én team?

Jan: "Eerst en vooral: dat er waarden bestaan. Samenwerken vind ik een heel belangrijke waarde. Zonder die goeie samenwerking met alle partners zou ik het nooit zo lang hebben volgehouden. Ik denk dan aan het schoolbestuur, het gemeentebestuur, alle leerkrachten, de kinderen en de ouders. We hebben altijd een goede samenwerking gehad met het gemeentebestuur. En ik heb daar een leuke anekdote over. Ik weet nog goed dat we in 1998 een ruimteproject indienden. De school die won, kreeg toen een astronaut op bezoek. Voor dat project konden we voor de volle 100 procent op het gemeentebestuur rekenen. Het concept? Een UFO die op het strand landde. Het gemeentebestuur heeft die voor ons op het strand gezet, 3 medewerkers van het gemeentebestuur figureerden zelfs als aliens. Om 6 uur 's morgens stond de brandweer klaar. Er kwamen heel wat mensen kijken en dat haalde de nationale pers. Het resultaat? Er kwamen 3 astronauten op bezoek naar onze school: Dirk Frimout, een Duitser en een Rus. Welke waarden ik nog belangrijk vind? Relativeren, het positieve zien in mensen, durven vernieuwen, respect en anderen waarderen."

T-d: Wat typeert volgens jou ‘de Koksijdse leerling/ouder’?

Jan: " Een Koksijdse ouder wil net als alle ouders: goed onderwijs voor hun kind en dat hun kind zich gelukkig voelt op school. Als school hebben we altijd een goed contact gehad met de ouders. Ze mochten altijd langskomen bij mij en bij het team. Wij maakten genoeg tijd voor hen."

T-d: Heb je een idee van hoeveel leerlingen je ongeveer zag passeren in je loopbaan?

Jan: "In totaal moet dat ongeveer 1.800 leerlingen zijn. Een heel pak als je dat achteraf bekijkt. Verschillende generaties ook."

T-d: Is er veel veranderd de voorbije jaren?

Jan: "Toch wel. En het blijft veranderen. Dat komt ook omdat de ministers van onderwijs regelmatig veranderen en elke minister heeft zijn of haar eigen visie. Ouders en leerlingen zijn mondiger dan vroeger. Daardoor is communicatie nog belangrijker. Leren communiceren met elkaar en luisteren. Toen ik begon met lesgeven, was de inhoud belangrijker, de pure kennis. Geschiedenis, aardrijkskunde, natuurkennis, … Nu is er meer aandacht voor vaardigheden, attitudes en communicatie. Hoewel de nieuwe minister de focus terug verlegt en dat vind ik goed. Kennis blijft belangrijk - ook parate kennis. En dan heb je natuurlijk ook nog het digitale. In 1983 stond er geen enkele computer op school. In 1999, mijn 1e jaar als directeur, stond er op elke afdeling 1 computer. Dan werd dat 1 per klas, een pc-lokaal tot een laptop voor elke leerling."

T-d: Geniet je van jouw pensioen? Kan je jouw dagen goed vullen?

Jan: "Ik heb mijn job altijd graag gedaan, ik mocht zelfs vroeger met pensioen, mocht ik dat gewild hebben. En mijn vroegere school mag nog altijd een beroep doen op mij. De nieuwe directeur Eva gaf les in De Ark en tijdens de laatste 4 maanden van mijn loopbaan kon ik haar de kneepjes van het vak leren. Daardoor kon ik het mooi afsluiten. En mijn pensioen bekijk ik zo: 'ik krijg nu tijd om tijd te nemen waarvoor ik vroeger nooit tijd had'. Ik heb nu meer tijd voor hobby's en klusjes, ik kan de tijd nemen om iets af te krijgen."